คงจะเป็นการเชยไม่น้อย หากไปถามใคร ๆ ว่า “รู้จักบล็อกมั้ย” นาทีนี้คงไม่มีใครไม่รู้จักบล็อก เพราะคนนู้นก็เขียนบล็อก คนนี้ก็เขียนบล็อก แต่ถ้าตั้งคำถามใหม่ว่า “บล็อกคืออะไร” จะมีสักกี่คนที่ตอบได้อย่างฉาดฉาน

จริง ๆ แล้วบล็อกคือะไรล่ะ ?

บล็อกกับเว็บต่างกันอย่างไร ?

แล้วบล็อกกับไดอารี่ออนไลน์ล่ะ ?

เราลองมาเท้าความถึงต้นกำเนิดของบล็อกกัน แรกเริ่มเดิมทีก่อนจะมาเป็นบล็อกแบบในปัจจุบันนั้น ชาวอินเตอร์เน็ตสื่อสารกันผ่านฟอรั่ม หรือเรียกง่าย ๆ สไตล์พี่ไทยก็คือเว็บบอร์ดนั่นเอง คงจะจำกันได้ สมัยที่เว็บพันธุ์ทิพย์ดังใหม่ ๆ มีผู้เข้าไปถามตอบคำถามกันมากมาย ต่อมาก็เริ่มมีการเขียนบทความไปแปะ แต่เนื่องจากข้อจำกัดหลาย ๆ ประการของเว็บบอร์ด ที่ไม่สามารถตอบสนองบรรดานักเขียนบทความได้มากนัก หลายรายก็หันไปเปิดเว็บของตัวเอง เขียนบทความเอง อัพเดทเอง ซึ่งข้อจำกัดของเว็บในยุคแรก ๆ ก็คือการสื่อสารทางเดียว ผู้อ่านไม่สามารถโต้ตอบกับผู้เขียนเว็บได้โดยตรง อีกทั้งการจะทำเว็บสักเว็บหนึ่ง ก็เป็นปัญหาสำหรับหลาย ๆ คนที่มีความรู้ความสามารถจำกัดในทักษะคอมพิวเตอร์ จึงมีการหาทางออกใหม่ ๆ

ไดอารี่ออนไลน์ เป็นหนึ่งในทางออกนั้น ด้วยระบบการใช้งานที่ง่าย ไดอารี่ออนไลน์จึงเป็นที่นิยมสำหรับผู้มีทักษะทางคอมพิวเตอร์ไม่มากนัก แต่เป็นที่น่าเสียดายว่าในบ้านเราไดอารี่ออนไลน์ไม่ค่อยเป็นที่นิยม และเป็นเทคโนโลยีที่มาช้าเกินไป เพราะไม่นานหลังจากนั้นบล็อกก็เข้ามา และเป็นที่นิยมในเวลาอันรวดเร็ว

หากจะพูดว่าบล็อกนั้นคือวิวัฒนาการรูปแบบหนึ่งของไดอารี่ออนไลน์ ก็เป็นคำพูดที่ไม่เกินเลยจากความเป็นจริง สาเหตุหนึ่งก็เพราะว่าคนเรานั้นมีหลากหลายอารมณ์ การที่จะเขียนบันทึกเรื่องราวส่วนตัวในชีวิตประจำวันมาก ๆ เข้าก็เริ่มเบื่อ บล็อกจึงเข้ามาทดแทนไดอารี่ออนไลน์ด้วยความที่ไม่จำกัดเนื้อหา มีระบบการคัดแยกเรื่องราวตามหมวดหมู่ เราจึงสามารถเขียนเรื่องราวที่หลากหลายลงในบล็อกเพียงบล็อกเดียวได้ แต่ความลำบากในการจัดหมวดหมู่เรื่องราวในกรณีที่บทความที่เขียนมีจำนวนมากก็เป็นอุปสรรค์ของการทำบล็อกในยุคแรกเริ่ม

บล็อกมาโด่งดังและเป็นที่นิยมอย่างกว้างขวางก็ต่อเมื่อมีผู้พัฒนาบล็อกซอฟต์แวร์ หรือที่เรียกกันสั้น ๆ ว่าบล็อกแวร์ เช่น ดรูปาล เวิร์ดเพรส ด้วยระบบการติดต่อผู้ใช้ที่เรียบง่าย มีระบบจัดการคัดแยกหมวดหมู่เรื่องราว (categories) ระบบการจัดการคำค้น (tag) ที่มีประสิทธิภาพ ความสามารถในการปรับแต่งรูปแบบของบล็อก (theme) จึงทำให้มีผู้นิยมนำไปใช้งานกันอย่างกว้างขวาง

เอาล่ะ นี่เป็นประวัติคร่าว ๆ ของการถือกำเนิดขึ้นของบล็อก โดยยกตัวอย่างมาจากสังคมอินเตอร์เน็ตของไทย ซึ่งก็ไม่ได้ต่างกันกับของเมืองนอกมากนัก โดยเข้าไปดูได้ที่  http://en.wikipedia.org/wiki/Blog#Origins

บล็อกถือเป็นวิวัฒนาการของการสื่อสารผ่านอินเตอร์เน็ต ในรูปแบบของอินเตอร์แอคทีฟ เป็นการสื่อสารสองทางที่มีการโต้ตอบกันของผู้ส่งสาร และผู้รับสาร บล็อกเป็นเทคโนโลยีที่อยู่ระหว่างกลางของอินเตอร์เน็ตยุคเก่า และอินเตอร์เน็ตยุคใหม่ หรือที่เรียกกันว่า web 2.0 ในยุคถัดไปเราจะไม่เป็นเพียงผู้รับสื่อแต่เพียงอย่างเดียว แต่เรายังสามารถสร้างสื่อ และเผยแพร่สื่อได้ด้วยตัวของเราเอง